Mar 022016
 

પ્રિય મિત્રો,

૬૨/૩૬૬

ગઈકાલે ડિનર માટે એક થાળી રેસ્ટોરાં આ પાટીયું જોયું…

ghee

ગરમ ફૂલકા પર ઘી ન ચોપડવું ‘ખાનુનન’ અપરાધ છે – મરાઠી થાળી રેસ્ટોરાં, પુણે – વિષ્ણુજી કી રસોઈ અને તેનું ઝોમેટો પેજ.

આ મરાઠી થાળી રેસ્ટોરાંમાં એક નવાઈની વાત જાણવા મળી. અહીં પંજાબી વાનગીઓનું કાઉન્ટર પણ હતું!

નવાઈ એટલે લાગી કે સામાન્ય રીતે મરાઠી વિચારસરણી ધરાવતા લોકો મરાઠીને જ પ્રધાન્ય આપે છે અને અન્યને નહીં. આ વિચાર સરણી સમજવા માટે દિવાળી પર રજુ થયેલી મરાઠી ફિલ્મ – મુંબઈ પુણે મુંબઈ૨‘નો એક ડાયલોગ સાંભળવા જેવો છે.

પંજાબીઓ એમના લગ્નમાં આપણી વાનગીઓનું કાઉન્ટર રાખે છે? તો આપણે શા માટે (હરખપદુડા થઇ) આપણાં લગ્નમાં પંજાબી વાનગીનું કાઉન્ટર રાખવું જોઈએ?

– વિનય ખત્રી

Jan 282016
 

પ્રિય મિત્રો,

૨૮/૩૬૬

કચ્છી/ગુજરાતી જ્યારે મરાઠી શીખે ત્યારે… – શિર્ષક સાથેની પહેલી પોસ્ટ તમે વાંચી જ હશે. જેમાં નવરા, અપઘાત, ઘટસ્ફોટ, માકડ, વિચાર, આવડે, ડોક, ખાલી અને વર શબ્દના ગુજરાતી અર્થ કરતાં અલગ જ અર્થ મરાઠીમાં થાય છે.

આજે તેમાં થોડા શબ્દો ઉમેરીએ…

આ મકરસંક્રાંતિએ પત્ની શેરડી લેવા શાક માર્કેટમાં ગઈ, જવાબ મળ્યો શેરડી આ માર્કેટમાં નહીં મચ્છી માર્કેટમાં મળે. પત્ની અવાચક. થોડું વધુ પૂછતાં જાણવા મળ્યું કે ગુજરાતીમાં આપણે જેને શેરડી કહીએ છીએ તેને મરાઠીમાં ગન્ના કહે છે અને મરાઠીમાં શેરડીનો અર્થ બકરા થાય!

તેવી જ રીતે મકરસંક્રાંતિએ મરાઠીમાં ‘તિલગુડ’ ખાઈને ‘ગોડ’ બોલવાનું કહેવામાં આવે છે. આ ગોડ એટલે (ખાવાનો) ગોડ નહીં પણ ગળ્યું/મીઠું બોલવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.

તેવી જ રીતે ગુજરાતીમાં ખત્રી એટલે ક્ષત્રિયનું અપભ્રંસ, જ્યારે મરાઠીમાં ખત્રી એટલે ખતરનાક!

આવા તો કેટલાય ઘોટાળા (હા, મરાઠીમાં પણ એ જ અર્થમાં) કર્યા પછી મરાઠી શીખી રહ્યો છું…

– વિનય ખત્રી

Jan 112016
 

પ્રિય મિત્રો,

૧૧/૩૬૬

કચ્છ/ગુજરાતમાં જન્મ્યો, ભણ્યો, ઊછર્યો અને ૧૯૮૫થી મહારાષ્ટ્રમાં રહું છું. ધીમે ધીમે મરાઠી ભાષા શિખી લીધી છે. શરુઆતમાં કંઈ સમજાતું નહીં. પછી ધીમે ધીમે આવડી ગયું, અને હવે તો ‘આવડવા’ લાગ્યું.

ગુજરાતી-મરાઠીમાં ઘણા બધા શબ્દો સમાન છે (સંસ્કૃત મૂળને કારણે જ સ્તો) પણ ઘણાં શબ્દો એવા છે જેનો ભળતો જ અર્થ નીકળે.

દા.ત.

નવરા – ગુજરાતીમાં કામકાજ વઘરના (free), મરાઠીમાં પતિ (husband), નવરી = પત્ની.

અપઘાત – ગુજરાતીમાં આત્મ હત્યા (suicide), મરાઠીમાં અકસ્માત (accident).

ઘટસ્ફોટ – ગુજરાતીમાં રહસ્ય ખુલ્લું કરવું (reveal), મરાઠીમાં છુટાછેડા (divorce).

માકડ – ગુજરાતીમાં (અનુશ્વાર સાથે) માંકડ (ખટમલ, bad bug) , મરાઠીમાં વાંદરો (monkey).

વિચાર – (ક્રિયાપદ)- વું – સમજી- વિચારીને (think), મરાઠીમાં પૂછવું (ask).

આવડે – ગુજરાતીમાં હું જાણું છું, કરી શકું છું (know), મરાઠીમાં ગમે (Like) છે.

ડોક – ગુજરાતીમાં ગળું (ગરદન, neck), મરાઠીમાં માથું (Head).

(કાર્તિકભાઈની કૉમેન્ટ વાંચી બીજા બે શબ્દો ઉમેરી રહ્યો છું)

ખાલી – ગુજરાતીમાં વગરનું (Empty), મરાઠીમાં નીચે (below)

વર – ગુજરાતીમાં પતિ (husband), મરાઠીમાં ઊપર (above)

આજે બસ આટલું જ…

– વિનય ખત્રી