પ્રિય મિત્રો,

ગઈકાલના ગુજરાત સમાચારની રવિપૂર્તિમાં સ્પેકટ્રોમિટર કૉલમમાં જયભાઈ વસાવડાનો સરસ મજાનો લેખ વાંચ્યો, અને તેમની પરવાનગી લઈને અહીં રજુ કરું છું, લો તમે પણ વાંચો…!

સ્વીડનમાં એક નવો ‘ધર્મ’(?) ઉભો થયો છે, જેનો ધંધો ભારતમાં પૂરબહારમાં ચાલે છે! કોપી એન્ડ પેસ્ટ.

તફડંચી એ આપણો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે

કૉપી-પેસ્ટ

સેડ સત્ય. પરદેશી ફિલ્મ કંપનીઓએ ઉઠાંતરીના મામલે કડક કેસ કરવાના દાખલ કર્યા ત્યારથી બોલીવૂડ ફિલ્મોની સ્ક્રિપ્ટ અને સંગીત ઓવરઓલ ખાસ્સા ફિક્કા થઇ ગયા, એ આંખ-કાન સામેની હકીકત છે! પહેલાં તો બહારના મસાલાનો છુટે હાથે વઘાર થઇ શકતો હોઇ, રસોઇ એકદમ સ્વાદિષ્ટ લાગતી. હવે દિમાગ પર જોર નાખીને જાતે વિચારવુ પડે છે, જેની આપણને આદત નથી!

સ્વીડનમાં તાજેતરમાં એક નવું ચર્ચ રજીસ્ટર્ડ થયું છે. ના રે, એમાં કોઇ વિધિવિધાન નથી. પૂજાપાઠ પણ નથી. શ્રદ્ધાની સાબિતીની કોઇ કસોટીઓ નથી. ધર્મ અંગીકાર કરવાની, સ્વીકારવાની કોઇ ચોક્કસ પદ્ધતિ પણ નથી! ઇનફેકટ, જયાં ભકતજનો ભેગા થાય, એવી કોઇ ચર્ચની ઇમારતનું જ અસ્તિત્વ નથી!

માત્ર વીસ વરસના ફિલોસોફીના સ્ટુડન્ટ એવા ગેરસન ઇસાકે (જે સ્વીડિશ પોલિટિકલ પાર્ટી પાઇરેટ પાર્ટીનો સભ્ય છે) પોતાના નામે એક નવો ધર્મ રજીસ્ટર્ડ કરાવ્યો છે. જેનું નામ છે ‘કોપીમિઝમ’! જેનો મૂળ મંત્ર છેઃ રાઇટ ટુ કોપી ઇન્ફોર્મેશન! અહાહાહા, આપણા અઘ્યાપકો, લેખકો, ફિલ્મી સંગીતકારો, પૂજયવર ધઘૂપપૂઓ વગેરે માટે કેવી મનલુભાવ વાત છે! પણ કોપીમિઝમની ભારતીય ‘ફ્રેન્ચાઇઝી’ (બીજું શું કહીએ) લેનાર અન્ય એક વિદ્યાર્થી અક્ષય ત્યાગીની સાઇટ પર ગણીને માંડ ૨૫-૩૦ મેમ્બર્સ જ જોડાયા છે.

સિમ્પલ એન્ડ નેચરલ. જે બાબતની પ્રેકટિસમાં કોઇ પણ નીતિ નિયમ વિના જ બધા પાવરધા હોય, એવા દેશમાં એ માટે રજીસ્ટર્ડ થવાની લમણાઝીંક કોણ કરે? એવો વધારાનો સમય બગાડવો હોય તો નકલ જ શા માટે કરીએ? જે હોલની દીવાલો જ પાડી નાખવામાં આવી હોય, એમાં વળી દાખલ થવા માટે દરવાજો શોધવાની શી જરૂર? ખીખીખી. Continue reading »

 

પ્રિય મિત્રો,

રવિવારે મુકેલી પોસ્ટમાં એક ચિત્ર મૂકીને પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો, ઓળખી બતાવો: આ શું છે? શેનું ચિત્ર છે? તેનો જવાબ છે: ઘડિયાળ. મોટાભાગના પ્રતિભાવકોના જવાબ સાચા છે. ભાગ લેનાર દરેકનો આભાર અને અભિનંદન.

વિગતવાર વાત કરીએ તો આ શબ્દ ઘડિયાળ (word clock) છે જે વર્તમાન સમય શબ્દોમાં દર્શાવે છે. નીચે દર્શાવેલું ચિત્રમાંનું શબ્દ ઘડિયાળ પોણા ત્રણ વાગ્યા છે એમ દર્શાવે છે!

ઘડિયાળ

એક સમય હતો જ્યારે દરેકના ઘરમાં મોરબીના લોલકવાળા ઘડિયાળ જોવા મળતા, પછી ધીમે ધીમે લોલકવાળા ઘડિયાળની જગ્યાએ ક્વાર્ટ્ઝ ઘડિયાળ આવી ગયા.

શોખીન વ્યક્તિઓ જૂના/નવાં, એન્ટિક કે આધુનિક ઘડિયાળ લાવીને દિવાલે ટાંગતી થઈ અને પોતે (પોતાની ચોઈસ) કંઈક હટકે છે એવું ઘરમાં પ્રવેશનારને દિવાલે ટાંગેલી ઘડિયાળ જોઈને પ્રતિત કરાવવા લાગી.

ક્રિએટિવ વ્યક્તિઓ સમયની સાથે પોતાની ક્રિએટિવિટી દર્શાવવા માટે કેનવાસ પર કુદરતી દૃષ્ય દોરીને તેને ઘડિયાળ વાળી ફ્રેમમાં મઢાવીને દિવાલની શોભા વધારવા લાગી.

ડૉ

આવા જ પ્રયાસમાં, ઓસ્ટ્રેલિયાના ડાઉગ જેકસન નામની વ્યક્તિએ ઘરની શોભા વધારનારું અને જોનારને વિચારતા કરી દે તેવું, સરળ અને ઓછા ખર્ચમાં જાતે બનાવી શકાય તેવું ઘડિયાળ બનાવ્યું. ડાઉગ કહે છે કે આ શબ્દ ઘડિયાળ બનાવવા પાછળ બે કારણો છે, ૧) મારી પત્ની મેઘન, જે અંગ્રેજી શિક્ષક છે, તેને આશ્ચર્યજનક ભેટ આપવાનો વિચાર અને ૨) લોકોને સરળ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ વસ્તુ જાતે બનાવતાં શીખવવાનો.

શબ્દ ઘડિયાળ વિશે સચિત્ર અને વિગતવાર માહિતી (કેવી રીતે બનાવશો? કયા કયા પાર્ટ્સ લાગશે?) માટે આ સાઈટની મુલાકાત લો: http://www.dougswordclock.com

જુલાઈ ૨૦૦૮માં પણ આવો જ એક પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો, ઓળખી કાઢો આ શું છે?

 

પ્રિય મિત્રો,

‘નિલ નદીને કાંઠે’ વસતા એક ‘નેટ વેપારી’એ સોસિયલ સાઈટને ‘નૃત્ય’ સાથે સાંકળી લીધી છે ત્યારે આજથી લગભગ એક વર્ષ પહેલા Jonas Klit Nielsen (જોયું, આમાં ય ‘નિલ’!) નામના ‘વેપારી’એ સોશિયલ સાઈટ્સને મૂત્ર વિસર્જનની ક્રીયા સાથે કેવી રીતે સાંકળી હતી તે જુઓ!

સોસિયલ સાઈટ્સ અને મૂત્ર વિસર્જન!

 

પ્રિય મિત્રો,

રોજ જે ગુજરાતી છાપું આપણે વાંચતા હોઈએ તે છાપું અચાનક અગ્રેજીમાં છપાવા લાગે તો? કોઈ પણ જાતની આગોતરી જાણ વગર અચાનક કોઈ નખશિખ ગુજરાતી અખબાર અંગ્રેજી લેખ મુકવા લાગે તો? આપણા લોકો, આપણી ભાષા, આપણી સંસ્કૃતિની વાતો કરતું કોઈ અચાનક OUR PEOPLE, OUR COUNTRY, OUR CULTUREની વાતો કરવા લાગે તો કેવું લાગે?

દેશ (વતન)માં આપણાં વૃદ્ધ દાદીમાને મળવા જઈએ અને ત્યાં પહોંચ્યા પછી ખબર પડે કે દાદીમાએ તો કોઈ અંગ્રેજ સાથે સંસાર વસાવી લીધો છે. સાથે સાથે પાશ્ચાત્ય રહેણી કરણી અપનાવી લીધી છે. ધર્મ પરિવર્તન પણ કરાવી લીધું છે! આવો જ આંચકો મને આજે જ્યારે મેં ગુજરાતી.નુ નિંગ ગ્રુપની મુલાકાત લીધી ત્યારે લાગ્યો. આ ગ્રુપમાં મેં હજી હમણાં જ ‘દસ શ્રેષ્ઠ ગુજરાતી બ્લૉગ સ્પર્ધા’ના પરિણામની પોસ્ટ મૂકી હતી. વચ્ચે થોડો સમય ઑફ નેટ રહ્યો અને આજે અચાનક આ ગ્રૂપના ઓટલે ચડ્યો તો પહેલા તો ‘પાસવર્ડ’ ખોટો છે કહીને ઓળખવાની ના પાડી દીધી! પછી ‘પાસવર્ડ ભૂલાઈ ગયો છે’ સેવા વાપરીને નવો પાસવર્ડ નાખીને ઓટલ ચડ્યો તો મેં મૂકેલી પોસ્ટ ગાયબ! મેં વાંચી લીધેલી મેઈલ્સ ફરી પાછી ‘અનરીડ’ દેખાવા લાગી! સભ્ય સંખ્યા ૩૫ હજાર ઉપર હતી તે ઘટીને પાંચ હજાર પર આવી ગઈ! થોડા ખાંખાખોળા કરતાં જાણવા મળ્યું કે અચાનક ગ્રૂપ જ બદલાઈ ગયું છે. મારી પોસ્ટ વાળું ગુજરાતી ગ્રૂપ અચાનક અંગ્રેજી ગ્રૂપ થઈ ગયું છે અને તેનું નામ બદલાઈને ‘ધ ઈન્ડિયન્સ‘ થઈ ગયું છે!

મને એમ લાગ્યું કે આમ કરીને ગ્રૂપ સંચાલક અંગ્રેજી અને ગુજરાતી ભાષાની પોસ્ટ માટે અલગ અલગ પ્લેટફોર્મ પુરું પાડી રહ્યા છે પણ એવું નથી, ગુજરાતી ગ્રૂપ પર હજી પણ અંગ્રેજી પોસ્ટ મોડરેટ કરવામાં આવી રહી છે!

ગુજરાતી ગ્રૂપને અંગ્રેજીમાં ફેરવતી વખતે સંચાલકે ગ્રૂપના સભ્યોને ના મત મેળવીને વિશ્વાસમાં લીધા છે કે ન તો જાણ કરવાની દરકાર કરી છે. કયા કારણે તેમને એમ કરવાની જરૂર પડી તે પણ જણાવવામાં આવ્યું નથી. ગ્રુપ સંચાલક આ પોસ્ટ વાંચીને સ્પષ્ટતા કરે ત્યાં સુધી ચાલો આપણે આપણાં તુક્કા લગાવીએ…

૧) ગ્રુપને અંગ્રેજીમાં ફેરવવાથી વધુ લોકો સુધી પહોંચી શકાય. ખાસ કરીને આજની પેઠી. મોબાઈલ વાપરતી પેઢી.

ઑન સેક્ન્ડ થૉટ: એમ કરતાં મૂળ ઉદેશ્યનું શું? આપણી ભાષા, આપણી સંસ્કૃતિનું શું? અને અંગ્રેજી વાંચનાર માટે તો હજારો વિકલ્પ છે તેનું શું?

શરૂઆત મેં કરી આપી છે, તમે તેને આગળ વધારો….

 

પ્રિય મિત્રો,

કીટલી લઈને ફરતા રાજસ્થાની ચાવાળાથી લઈને ૩૧ ડિસેમ્બરની ફાઈવ સ્ટાર ન્યુ યર પાર્ટીમાં ધૂમ મચાવનાર તમીળ ફિલ્મનું રજનીકાંતના જમાઈ ધનષે ગાયું છે અને કમલ હાસનીની દીકરી પર ફિલ્માવવામાં આવવાનું છે તે ટેંગ્લીશ ગીત ‘વ્હાય ધીસ કોલાવેરી કોલાવેરી દી?‘ મૂળ ઓરિજિનલ રચના નથી અને અનુ મલિકની સંગીતબદ્ધ કરેલી ફિલ્મ ‘મુંબઈ સે આયા મેરા દોસ્ત’નું ગીત ‘ગાંવ મુજે પ્યારા લગે, શહેરો કા કિનારા લગે‘ પરથી પ્રેરીત છે એમ સંદેશનો આ લેખ કહે છે. કૉપીરાઈટ બાબદ અનુ મલિકે દરિયાદીલી દર્શાવી છે એમ લેખમાં જણાવાયું છે.

વ્હાય ધીસ કોલાવેરી કોલાવેરી દી? (વિડિયો, સૌ: સોની મ્યુઝિક અને યુટ્યુબ)

મુંબઈ સે આયા મેરા દોસ્ત (વિડિયો, સૌ: અલ્ટ્રા અને યુટ્યુબ)

બંને ગીત સાંભળ્યા પછી મને કંઈ સરખા પણું દેખાયું નહીં, તેથી થયું ચાલો અહીં બંને ગીત રજુ ક રી આપની મદદ લઉં. કરશો ને? તમારા માટે કૉમેન્ટ બોક્ષ ખુલ્લું જ છે!

વિશેષ વાંચન અથવા ઉપર લેખમાં મૂકેલી લિન્ક્સ ફરી એક વાર એક સાથેઃ

Copyright © 2007 - 2012 Vinay Khatri, All rights reserved. Copy Protection: Chetan Gole | Gujarati Typepad: Vishal Monpara Suffusion theme by Sayontan Sinha
Powered By Indic IME